Dini Site ilahi dinle islami videolar canlı dini radyo ilahiler sohbet

Hýristiyanlarýn, ölümüyle en büyük mucizesini gösterdiðine inandýklarý bir Peygamber’in son on iki saati; ihanetin, sadakatin, inancýn ve itaatin sýnandýðý bir sahneye dönüþüyor.

Usta oyuncu ve yönetmen Mel Gibson’un, gündeme geldiði günden bu yana farklý boyutlarda tartýþýlan filmi Tutku/Ýsa’nýn Çilesi, Türkiye’de de Avrupa ile ayný anda gösterime girdi. James Caviezel’in Ýsa rolünü canlandýrdýðý filmde Monica Bellucci (Magdalene), Claudia Gerini (Claudia Procles), Maia Morgenstern (Meryem) ve Sergio Rubini (Dismas) baþlýca rolleri paylaþýyorlar. Önce kilisenin onayýndan geçen ardýndan Yahudi cemaatinin tepkisiyle karþýlaþan ve antisemitist olduðu noktasýnda kaygýyla karþýlanan film, Hz. Ýsa’nýn Son Akþam Yemeði’nden sonraki on iki saatini Hýristiyan inancýna göre beyaz perdeye yansýtýyor. Dört Ýncil’den esinlenerek hazýrlanan senaryonun, þimdiye kadarki Ýsa filmlerinden farklý bir yerde durduðu söylenemez. Özellikle Cesur Yürek filminden sonra, sinemanýn amacýna iliþkin derin düþünceler geliþtiren Gibson’un yönetmenliðini yaptýðý üçüncü filminde (Ýlk filmi The Man Without a Face’in ardýndan yönetmenliðini yaptýðý, baþrolünü oynadýðý ikinci film Braveheart on dalda Oscar’a aday gösterildi ve beþ dalda Oscar aldý.) Hz. Ýsa’nýn hayatýný çekiyor olmasý, sonraki denemelerine iliþkin ciddi bir ipucu veriyor. Gibson, hayatýný toplumun günahlarý uðruna feda eden bir peygamberin ümmetine Tutku ile seslenirken, sinema izleyicisine ve özellikle Hýristiyan dini mensuplarýna Ýsa’nýn çilesinden hareketle bir katarsis yaþatmak düþüncesinde olabilir. Bu düþüncesini de, filmini diðer Ýsa filmlerinden farklý olarak, görsel bir anlatýmla bezeyerek baþarýyor. Tutku’nun en gözde özelliði, yakýn plan çekimleri olsa gerek. Seyirciyi içine alan ve “çile”nin öznesi konumuna getiren hatta yer yer iþkence sahnelerinde fenalýk krizlerine uðratan film, Hýristiyan kaynaklarýna sadakati bir yana, açýk ve seçik cinaî ipuçlarýyla da adres vermekten kaçýnmýyor. Ýsa’nýn çarmýha gerilmesi ve Golgota tepesinde çarmýh çivilerinden oluþan Yahudi üçgeni, bu adresin açýk bir göstergesi olmalý.

Çileye ‘tutku’lu oluþ

Ön yargýnýn hýnçla bilendiði, sözün vahþet ateþlerini körüklediði, korkunun öfkeye dönüþtüðü ve her “hakikat”i talan ettiði vakidir. Göklerdeki bir krallýktan bahsederken, yeryüzündeki iktidar ‘erk’inden zulüm gören; her sözü sonradan ateþten bir gömlek olarak üzerinde prova edilen; en yakýnýndan ihanet gören; son yolculuðuna hayatýný kurtardýðý bir fahiþe (Magdalene) ve günahsýz bir anne (Meryem) tarafýndan uðurlanan; yerleþik düzenin kokuþmuþluðuna yeni bir nefes sunarken, “garantili pozisyon baðýmlýlarý”nýn hýþmýna uðrayan Hz. Ýsa’nýn tutkusu, inancýdýr. Þeytan’ýn baþtan çýkarmak için her türlü imkaný kullandýðý, insanlarýn öfke dalgalarýný kabarttýkça kabarttýðý bir anda, “iþkencecisi”ne bile dua etmek, kuþkusuz Ýsevî bir felsefenin gereðidir. Tutku, Cibran’ýn tabiriyle “Ýnsanoðlu Ýsa”nýn çilesi ayný zamanda. Yahudilerin öfkesi ve Romalý askerlerin iþkencesi “Ýnsan Ýsa”nýn bedeninde þekillenirken; çarmýha çivilenmiþ bir bedenden “Peygamber Ýsa” doðuyor. Ve ölümüyle en büyük mucizesini gösteren bir Peygamber’in son on iki saati, ihanetin, sadakatin, inancýn ve itaatin sýnandýðý bir ana sahne oluyor.

Hakikat nedir?

Ýktidar, para, saltanat, þan, þöhret… Ýnsan dünyevî aylayla sarmalanmýþ, sanal bir mutluluðun esiri iken, “söz”ün etkisinde bir saralý gibi ýrgalanýr. Bu sarsýntý, soðuk vurmuþ bir aðacýn yapraklarýný dökmesi gibi, yalýnlaþtýrýr ruhunu. Bu yalýnlýk, bir yok oluþun da iþaretçisidir. Bu yokluktan bir varlýk ýþýðý göremeyenler için, “söz”ün sahibini yok etmek tek çare görünür. “Ýnsan, kendisini seveni sevmemeli sadece. Kendisinden nefret edeni de sevmeli. Sadece kendimizi seveni seversek, bu doðaldýr. Peki bu sevginin ödülü nerede?” Söz, budur. Hakikat, yani gerçeklik, bu sözün ýþýðýnda þekillenir. Her türlü ayartmanýn ayýrdýnda, son ana kadar bu sözün sahibi olmak ise, “çile”nin davetçisidir. Tutku, “yalan dolan kenti”nde “hakikat”in sahibi olmanýn, nasýl bir “kurban etme” ritüeline dönüþtüðünü kare kare anlatýyor. Öyle ki, azýlý bir katil olan Barrabas’ý baðrýna basmayý yeðleyen bir toplumun gerçekliði ile Ýsa’nýn “hakikat”i arasýndaki fark, çatýþmanýn büyüklüðünü de ölçülebilecek bir deðer haline getiriyor. Ritüelin sonu, aslýnda öfkesine yenik, çýkarlarýnýn esiri, beklediði halde gerçeði bulmaktan aciz bir toplumun sonunun da habercisi adeta. Bu ayýkla(n)madan geriye “hakikat” kalýyor.

Ýkonlar ve gerçek!..

Tutku’nun çarmýh sahnesinde giderek bir ikona dönüþen “yüz”, ikon kavramýna klasik bakýþý kuvvetlendiriyor. Baudrillard’ýn, “Ýkonlar göstergesi olduklarý gerçekliðin ya da hakikatin bir süre sonra yerini alýrlar” tezi düzleminde bakacak olursak Tutku, bu “yerini alýþ”ýn doðallýðýný kuvvetlendiriyor ve “gerçeklik”ini sahih kýlýyor. Son Akþam Yemeði’nden çarmýha geriliþine kadarki zaman diliminde, aranan, haksýz bir þekilde itham edilen, adil olmayan bir biçimde yargýlanan, insanüstü bir iþkenceye maruz býrakýlan bir peygambere kendi toplumunun verdiði eza ve cefanýn somut ifadesinin “ikon”la özdeþ kýlýnmasýnýn amacý bu olsa gerek. Tutku’nun da nihayetinde bir simülasyona dönüþüp gerçekliðin yerini almaya aday olduðunu düþünürsek, film içinde “gösterge”nin gerçekliðini arama düþü, kuþkusuz farklý bir anlam kazanýyor. Bir baþka söylemle, ikonlarýn ait olduklarý gerçeklik, Tutku’nun da öyküsünü oluþturuyor bir bakýma. Ýnsanî bir yüzden göstereni imleyen bir maska dönüþüm süreci, bugünden okunduðunda gösterge ile gerçeklik arasýndaki köprüleri yeniden kurma amacýndan kaynaklanýyor.

Ýþkence sahneleri, anne Meryem ve oðul Ýsa

Tutku, Hz. Ýsa’nýn sevgi mesajýný terazinin bir kefesine koyarken, gönderildiði toplumun kendisine reva gördüðü ezayý ise diðer kefeye maharetle yerleþtiriyor. Bu tartým, Tutku’nun film olarak baþarýsýný getirecek bir dengeyi oluþturuyor. Filmin kare kare iþlenen ve en çok akýlda kalacak bölümü, Romalý askerlerin iþkence sahneleri olsa gerek. Gibson, yakýn plan çekimleriyle bir yandan bu “kurban etme” ritüelini, seyirciyi rahatsýz edecek kadar görsel bir törene dönüþtürürken, diðer yandan bir peygamber ve ayný zamanda insan olan Hz. Ýsa’nýn her þeye raðmen “sevgi” rotasýndan vazgeçmemesini anlatýyor. Filmde sanýrým herkesi etkileyen bir sahne daha var ki, Jerusalem sokaklarýnda sýrtýna yüklendiði çarmýhla bir yandan kýrbaçlanýp ilerlerken, dar bir sokakta Meryem’in bir anne içgüdüsüyle oðluna koþtuðu andýr. Üst üste binen iki karede, anne þefkatinin deðiþmezliði vardýr.

Ayný yerde üç çarmýh

Golgotha tepesinde üç kiþi çarmýha gerilir: Bir günahkâr, bir hain, bir de peygamber. Her köþe baþýnda þeytan, tereddüt boþluklarýndan þüphe üfürmekte fakat Hz. Ýsa, “söz”ün sahibi olmanýn vakarýyla, ümidini diri tutmaktadýr. Öyle bir an gelir ki, günahkar “Madem peygambersin, göster mucizeni de hem kendini hem de beni kurtar” diye seslenir. Bunun ardýndan, Golgotha tepesinde bir ses yankýlanýr: “Eloi Eloi!.. Lama Sabaktani” Bu uzun ve çileli bekleyiþin ardýndan gelen mini bir serzeniþin ifadesidir. Toparlanmak, “an” kadar kýsadýr aslýnda. Ve “Ma Veddeake Rabbüke Ve Ma Kale” lafzý ezel ve ebed kadar uzun.

Aslýnda Tutku etrafýnda kopan fýrtýnanýn sebebi, filmin Hýristiyan ve Yahudiler arasýnda yeni bir husumete neden olup olmayacaðýydý. Hani bir fýkra vardýr. Bir Hýristiyan ile Yahudi karþýlaþýr. Hýristiyan, Yahudi’ye bir tokat aþk eder. Yahudi neye uðradýðýný þaþýrýr ve niye vurdun diye sorar. Hýristiyan der ki, “Siz bizim peygamberimizi öldürdünüz.” Yahudi “Ama o kaç asýr önceydi” der. Hýristiyanýn cevabý þöyle olur: “Olsun. Ben yeni duydum.” Gibson’un etkili iþkence sahneleriyle bezediði filmi Tutku’nun duyurduðu hakikat, umalým ki Hz. Ýsa’nýn “Sað yanaðýna vurana sol yanaðýný çevir” düþüncesini pekiþtirsin. Ve buradaki sevgi “evrensel” bir haleyle tüm dünyayý kucaklayacak bir barýþ þemsiyesine dönüþsün. Baþka türlü bir yorum, “tutku”nun ya da çekilen onca insanüstü “çile”nin mesajýný içermekten uzak görünüyor.

Tutku üzerine yapýlan yorumlarýn teolojik ya da evrensel barýþ gibi konjonktürel temalardan esinlenmesi gayet doðal. Ancak film olarak baktýðýmýzda, istenen etki doðrultusunda görselliðin etkileyici kullanýmýný görüyoruz. Maia Morgenstern, Meryem rolünde oldukça duru bir oyunculuk sergiliyor. James Caviezel, her gün yedi saatlik bir makyajla rolüne devam ederken, sette baþýna gelenler de canlandýrdýðý karakterin yazgýsýndan uzak deðil. Aktöre yapýlan makyajlar yüzünden sýrtý su toplamýþ. Aðýrlýðý 70 kilo gelen bir çarmýhý çekimlerde taþýmak zorunda kalmýþ. Ýtalya’da yapýlan çekimleri soðuk hava þartlarý aðýrlaþtýrýnca, konuþabilmesi için dudaklarýna sýcak su pansumaný yapýlmýþ. Ve ciðerleri enfeksiyon kapan, omuzu çýkan aktörün çekimler sýrasýnda bir de üzerine yýldýrým düþmüþ. Hasýlý, filmin baþarýsý için gerekli bütün unsurlar titizlikle hazýrlanmýþ. Filmde kullanýlan kostümler, ýþýk ve renkler doðala yakýn bir peyzaj sunuyor.

Bir de Arnold Schwarzenegger’li bilim kurgu filmlerinden ödünç alýnmýþ hissi uyandýran final sahnesi olmasaydý…