Şu anda hiç yorum yok.
Ana Sayfa 
Dini Bilgiler (Fıkıh) D Dini Hükümlerin Kaynakları (Şer 'i Deliller)
Dini Bilgiler (Fıkıh) D Dini Hükümlerin Kaynakları (Şer 'i Deliller) | Dini Hükümlerin Kaynakları (Şer 'i Deliller) |
|
Din ile ilgili hükümlerin dayandığı kaynaklar; kitap, sünnet, icma' ve kıyas olmak üzeredörttür. Dinı hükümler, bu dört kaynaktan alınmıştır. Şimdi bunlar birer birer kısaca açıklayalım:
Kitap Kitap, Kur'an-ı Kerim'dir. Kur'an, "Allah tarafından Cebrâil aleyhi's-selâm vasıtasıyla Arapça olarak peygamberimize indirilmiş ve bize kadar tevatür yoluyla nakledilmiş, Mushaflar da yazılı kelâmdır," Dini Hükümlerin Dayandığı İlk Kaynak Kur'an'dır. Kur'an-ı Kerim, Yüce Allah'ın peygamberleri aracılığıyla gönderdiği kitapların sonuncusudur. İhtiva ettiği hüküm ve prensipler kıyamete kadar geçerlidir. Bütün çağların ve toplumların ihtiyaçlarını karşılayacak niteliktedir. Kur'an, bize yaratılışımızın gayesini bildirir. İnsanları, bütün âlemleri yaratan Allah’a inanmaya ve ona kulluk etmeye davet eder. İyilik yapmayı kötülüklerden sakınmayı emreder. Kur'an, hem fertlerin hem de toplumların huzur ve mutluluğunu temin için gerekli prensipleri bildirir ve bunlara uyulmasını ister. Kur'an-ı Kerim, Yüce Allah'ın emir ve yasaklarına uygun hareket edenlerin mükâfatlandırılacağını müjdeler, emirleri yerine getirmeyen, yasakları işleyenlerin de cezalandırılacaklarını bildirir. O, insanları karanlıklardan aydınlığa çıkaran bir ışık, ebedî saadetin yolunu gösteren en güzel rehberdir. Dünya ve ahiret mutluluğunun esasları, hak, adalet ve eşitliğin temel prensipleri ve yüksek ahlâk ilkeleri ondadır. Kur'an 'da yer alan emir ve tavsiyelere uyanlar, hem dünyada huzur içinde yaşayacaklar, hem de ölüm ötesinde devam edecek olan sonsuz hayatta gerçek mutluluğu kazanmış olacaklardır. Sünnet Sünnet, sözlükte yol ve âdet demektir. Terim olarak Sünnet: "Peygamberimizin Kur'an'dan başka söz ve davranışları"dır. Bu tanımlamadan sünnetin üç kısım olduğu anlaşılmaktadır. a) Kavlî sünnet: Peygamberimizin sözleri demektir. b) Fiilî sünnet: Peygamberimizin davranışları demektir. c) Takrirî sünnet: Peygamberimizin, bir Müslüman’ın yapmış olduğu bir iş veya söylemiş olduğu bir sözden haberdar olduğu halde buna karşı çıkmaması ve onu sükûtla karşılamasıdır. Peygamberimizin görevi, İslâmiyet’i öğretmek ve ona aykırı olan söz ve davranışların yanlış olduğunu göstermektir, Bu itibarla Hz. Peygamberin, bir Müslüman’ın söylediği sözden veya yaptığı işten haberdar olduğu halde buna karşı çıkmayıp susması, bu söz veya davranışı uygun gördüğünü gösterir. Kur'an-ı Kerim, Peygamberimize uyulmasını emreder; Peygambere itaatin Allah'a itaat olduğunu bildirir. Bu konuda pek çok âyeti kerime vardır. Bunlardan bazıları şunlardır: "Allah'a itaat edin, Peygambere itaat edin ve (kötülüklerden) sakının. Eğer itaatten yüz çevirirseniz, bilin ki, Peygamberimizin görevi, apaçık duyurmak ve bildirmektir." Mâide:92 "Kim, Peygambere itaat ederse Allah'a itaat etmiş olur."Nisa:80 "Peygamber size ne verdi ise onu alın ve size neyi yasak/adı ise ondan sakının." Haşr:7 "Hayır, Rabbine and olsun ki, aralarında çıkan anlaşmazlıklarda seni hakem yapıp sonra da verdiğin hükme karşı içlerinde bir burukluk duymadan tam anlamıyla teslim olmadıkça,îman etmiş olmazlar."Nisa:65 Görüldüğü üzere bir kısmını sunduğumuz âyeti kerimelerde Peygambere mutlak itaat emredilmektedir. Bunun anlamı açıktır. Peygamber, Peygamber olarak herhangi bir konuda ne emrediyorsa, o emre uyulması ve o emrin Allah 'ın emri kabul edilerek yerine getirilmesi gerekmektedir. Ayrıca peygamberimiz de: "Bana itaat eden, Allah'a itaat etmiştir. Bana isyan eden de Allah'a isyan etmiştir."Buharî,Cihad,109;Müslim,İmare,8 buyurmuştur. Sünnet'in, İslâm hukukunun ikinci kaynağı olduğunda, müctehid imamlar arasında fikir birliği vardır. Hulefâ-i Râşidin'den zamanımıza kadar müctehid âlimler, Kur'an gibi Sünnetten de dinî hükümler çıkarmışlar ve sünnete uymanın, sünnet ile amel etmenin gereğini vurgulamışlardır. Hatta önceden, sünnetin ifade ettiği hükme aykırı görüşü olan, sünneti öğrendikten sonra bu görüşünden vazgeçerek, sünneti benimsemiştir. Sünneti dikkate almadan Kur'an-ı Kerim'i bütünüyle anlamak mümkün değildir. Çünkü dinin bütün hükümleri Kur'an-ı Kerim'den öğrenilmediği gibi, pek çok hükmün ayrıntılarını ve nasıl uygulanacağını da Kur'an anlatmaz. Meselâ, namazın farz olduğunu Kur'an-ı Kerim bildirir, fakat namazın nasıl kılınacağı ve kaç rek'at olduğu Kur'an'da yoktur. Bu detaylar sünnetten, Peygamberimizin uygulamasından öğrenilir. Farz olan haccın da nasıl yapılacağı ayetten öğrenilmez, bunu sünnet öğretir. Ayrıca İslâm âlimleri Sünneti, farz ve vacip olmayan dinî bir hüküm olarak da tarif etmişlerdir. "Şu iş sünnettir ." dendiği zaman, farz ve vacip dışında bir hüküm demektir. Öğle namazının sünneti gibi. Fıkıh âlimleri, sünneti hükmü itibariyle de iki kısma ayırırlar : a) Sünen-i Hüda: Peygamberimizin ibadetle ilgili olan sünnetidir. Bu sünneti yapan sevap kazanır, yapmayan ise kınanır ve azarlanmayı hak eder. Ezan, ikamet, cemaatle namaz ve farz namazlardan önce ve sonra kılınan sünnetler, gibi. Böyle bir sünneti küçük görmek ise, o sünnetin sahibini hafife alma anlamı taşıyacağı için -Allah korusun- insanın küfre gitmesine sebep olur. b) Şünen-i Zevaid: Peygamberimizin beşeriyet icabı giyinmesi, oturması, yatıp kalkması ve uyuması gibi, âdetle ilgili olan davranışlarıdır. Bu tür sünneti terk etmek mekruh olmadığı gibi yapmayan kimse de kınanmaz. (Ancak bu tür sünnetlere uymak, peygamber sevgisini kazanmaya vesile olur.) İcma: İcma: Sözlükte birleştirmek, bir konuda fikir birliği etmek ve azmetmek gibi anlamlara gelir. Dindeki anlamı ise, İslâm bilginlerinin peygamberimizden sonraki her hangi bir devirde dini bir meselenin hükmü üzerinde fikir birliği etmeleridir. Bu görüş birliği iki şekilde oluşur. Birincisi, İslâm bilginleri dini bir konuda görüşlerini aynı yönde olmak üzere açıklarlar. Buna "Sarih İcma" denir. İkincisi ise dini bir mesele hakkında bir veya birkaç müctehid görüş belirtir, bu görüşten haberdar olan o devirdeki diğer müctehidler aynı görüşü açıkça belirtmemekle beraber karşı görüşte de bulunmayıp susarlar. Böylece o görüşü kabul etmiş sayılırlar. Buna da "süküti icma" denir. İslâm bilginlerinin büyük çoğunluğuna göre Sarih İcma dini hükümler için kesin bir kaynaktır. Sükûti İcma'ın kesin olup olmadığı tartışmalıdır. İslâm bilginlerinin büyük çoğunluğu aşağıdaki ayet-i kerime ve hadis-i şerifi icma için dayanak göstermektedirler. Allah Teala şöyle buyuruyor: "Kim kendisine doğru yol belli olduktan sonra Peygambere karşı çıkar mü'minlerin yolundan başkasına giderse onu döndüğü yolda bırakırız ve Cehennem'e sokarız. Orası ne kötü bir gidiş yeridir." (Nisa 4/115) Bu ayette, mü'minlerin gittiği yolun uyulması gereken doğru yol olduğu belirtilmektedir. Bu yol, şüphesiz İslâm bilginlerinin ayet ve hadislerin ışığı altında fikir birliği ettikleri yoldur. Peygamberimiz de: "Benim ümmetim sapıklık üzerinde birleşmez." (İbn Mace, Fiten, 8) buyurmuştur. Kıyas: Kıyas sözlükte, bir şeyi başka bir şeyle ölçmek ve iki şey arasındaki benzerlikleri belirlemektir. Dindeki anlamı ise; Kitap, sünnet veya icma'da hükmü bulunmayan herhangi bir meseleye, aralarındaki illet birliği sebebiyle bu kaynaklardan birinde yer alan konunun hükmünü vermek demektir. Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: "(Mûrisini öldüren) Katil mirasçı olamaz." (Ebu Davut, Diyat, 18; Ahmed b. Hanbel, 1/49; Darimi, Feraiz, 41). Bunun sebebi, vâris olan kâtilin bir an önce hakkına kavuşabilmek için yasak olan bir işi, öldürme işini aracı olarak kullanmasıdır. Böylece o da mirastan mahrum bırakılarak cezalandırılmaktadır. İslam hukukçuları, aynı sebep kendisinde bulunduğu için vasiyet edeni öldüren vasiyet alacaklısının da vasiyetten mahrum olacağına hükmetmişlerdir. İşte din ile ilgili hükümlerin delilleri ve dayanakları bunlardır. Bunlardan ilk ikisi olan Kitap ve sünnet, dinde asıl kaynaklardır. Diğer ikisi yani icma ve kıyas Kitap ve sünnete racidir. İbadetin Çeşitleri İbadetler; bedenî, malî, hem malî ve hem de bedenî olmak üzere üç çeşittir: 1. Bedenî İbadetler: Bedenle yapılan ibadetler demektir. Namaz kılmak, oruç tutmak gibi. Beden ile yapılan ibadetleri her Müslüman’ın bizzat kendisinin yapması gerekir, başkasını vekil edemez. Yani bir kimse, başkasının yerine namaz kılamaz, oruç tutamaz. 2. Malî İbadetler: Bunlar, mal ile yapılan ibadetlerdir. Zekât, fıtır sadakası vermek ve kurban kesmek gibi. Mal ile yapılan ibadetlerde başkasını vekil ederek bu ibadeti yerine getirmek caizdir. Zengin bir Müslüman, zekâtını kendi eliyle fakire verebileceği gibi, vekil ettiği birisi vasıtasıyla da verebilir. 3. Bedeni ve Mali İbadetler: Hem beden hem de mal ile birlikte yapılan ibadetlerdir. Hac, böyle bir ibadettir. Hac kendisine borç olan kimsenin, bu ibadeti bizzat yapması lâzımdır, başkasını vekil edemez. Ancak, zengin olduğu halde hacca gidemeyecek derecede hasta, sakat, çok yaşlı veya gitmesine mani başka bir özrü bulunan kimse, kendi yerine bir başkasını göndererek haccını yaptırabilir. Dini Hükümlerin Kaynakları (Şer 'i Deliller) »
Yorum yok » Yorumu Gönder
Sadece üyeler yorum yazabilir
Lütfen giriş yapın veya üye olun!. |
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
Toplam Forum Konusu : 869
Toplam Forum Mesajı : 1634 
