Fâiz yasağı, İslâm’ın temel ilkelerinden biridir.

Fâizin Arapça’daki karşılığı “ribâ”dır. Lugatta, “herhangi bir şeydeki artışı ve fazlalığı” ifade eder. Terim olarak ribâ, “borç verilen bir parayı belli bir süre sonunda belirli bir fazlalıkla veya herhangi bir borç ilişkisi ile doğan ve süresinde ödenmeyen bir alacak için ek vade tanıyıp, vade sonunda bu alacağı fazlalıkla geri almanın, yine bu şekilde alınan fazlalığın” genel adıdır.

Bu türden şart  ve uygulamaları içeren işlemlere de  “faizli işlemler” denir. Türkçe’de daha çok, yine Arapça kökenli “faiz” kelimesi yaygınlık kazanmış olup genelde riba ile eş anlamlı kullanılır. [282]

İslâm, bütün çeşitleri ve miktarlarıyla faizi yasaklamış, haram kılmıştır.

“Ey iman edenler, (gerçek) mü’minlerseniz, takvâlı olun (Allah’ın emirlerine uygun yaşayın). Artık kalan faizi de bırakın (almayın). Eğer (bu faizi terk etme işini) yapmazsanız, Allah ve Rasûlüne savaş açtığınızı bilin. Eğer (faizin her türlüsüne) tevbe ederseniz, ana paranız yine sizindir. Ne haksızlık yapmış, ne de haksızlığa uğratılmış olursunuz. Eğer (borçlunun eli) darda ise, genişlik vaktine kadar beklemek (uygun)dir. (Eli darda olan borçluya) sadaka (veya  zekât) olarak bağışlamanız sizin için daha hayırlıdır.” [283]

1. Faizli kredi kullananlar faizi de maliyete ekledikleri için bu fazlalık tüketiciden sermayesi olmayan, emekçi, zanaatkâr vb. dar gelirli ve fukaranın cebinden çıkmaktadır. Böylece zengin daha zengin, fakir daha fakir hale gelmektedir.

2. Faizli kapitalist sistemlerde zengin-fakir arasındaki refah farkı gittikçe büyüyeceği için bunun sonucu sosyal bunalımlara, anarşi ve ayaklanmalara varmaktadır.

3. Faizsiz kredi, insanları birbirine yaklaştırdığı halde, faiz uzaklaştırmakta, düşmanlık doğurmaktadır.

4. Faizcilik, toplum içinde faiz yiyip yatan, işsiz, güçsüz ömür tüketen, topluma hizmetten uzak yaşayan bir sınıfın doğmasına sebep olmaktadır.[284]

İslâm dini faizi haram kılmış, büyük günahlardan saymıştır. Çünkü İslâm’ın helâl ve haramla ilgili hükümlerinde mutlaka ferdin, ailenin, milletin ve cemiyetin yararı ve zarardan uzak kalmaları esas illet olarak yer alır.

 İslâm bu hüküm ve kaidesiyle bir şeyi haram kılıp büyük günahlardan sayarken, onun azına da çoğuna da cevaz vermemiştir. Yasak, hedefine ulaşsın diye, buna en küçük bir kapı dahi açmamıştır. İçkinin nasıl damlası bile haram kılınmışsa, faizin de kuruşu öyle haram kılınmıştır. [285]

Allahu Teâlâ şöyle buyuruyor:

“İnsanların mallarında artış olması için  faize verdiğiniz şeyler Allah  katında artmaz. Allah’ın rızâsını dileyerek verdiğiniz zekâta gelince; işte on (u veren)ler, (sevap ve mallarını) kat kat artıranlardır.” [286]

“Faiz yiyen kimseler (kabirlerinden) tıpkı şeytan çarpmış kimseler gibi çarpılmış olarak  kalkarlar. Onların bu hali ‘alış- veriş (ticaret) de faiz gibidir’ demelerindendir. Oysaki Allah, ticareti helâl, faizi haram kılmıştır.” [287]

Faiz hakkında Cabir b. Abdullah (r.a.)’dan; şöyle rivâyet edildi:

Rasûlullah (s.a.s.);  “Faiz yiyene, yedirene, yazan ve şâhitlerine lânet etti, (günahta) eşittirler” dedi. [288]

Rasûlullah (s.a.s.), insanları helake götüren yedi şeyden söz ederken faizden de bahsetmiştir. [289]

Âyet ve hadisler açıkça faizin haram olduğunu, mü’minlerin kesinlikle faize bulaşmaması gerektiğini bildiriyor.

“Ey iman edenler ribayı (faizi) kat kat artırılmış olarak (hiç) yemeyin. Allah’ın azabından korkun. Emirlerine uygun yaşayın ki kurtuluşa eresiniz.” [290]

Faiz haram olduğundan, çok dikkat etmeli, en azından bile kaçınmalıdır